Een werkreis naar Israël in 2015
Bij de fabriek werden we door een drone ontvangen die ons naar de ingang begeleidde. Het moest niet gekker worden. Ik was op uitnodiging van een zakenrelatie in Israël om de productie van verspanende gereedschappen te bekijken. Een technische werkreis met een korte rondreis door het land.
Op Schiphol eenendertig incheckbalies met vrolijke mensen in vakantiestemming. En dan balie tweeëndertig van El Al. Gewapende beveiliging en een heel andere ontvangst. Of ik mijn bagage zelf had ingepakt en of ik wapens of bommen bij me had. “Vandaag niet.” Op humor werd geen prijs gesteld, merkte ik.
Na een vlucht met wat vertraging kwamen we in Tel Aviv aan. Een van onze groepsgenoten werd apart genomen voor een langdurig gesprek en zou later aansluiten. Het was een bewogen begin van de reis. Bij aankomst in het hotel was het donker, dus pas de volgende ochtend zag ik vanuit de kamer de haven van Haifa.
De eerste dagen stonden in het teken van ISCAR. We kregen lezingen over nieuwe ontwikkelingen en rondleidingen door de fabriek. Voor iemand die graag ziet hoe iets wordt gemaakt, was er genoeg te bekijken. Het programma was strak en goed georganiseerd. Al waren de vroege ochtenden na een avond aan de hotelbar niet altijd eenvoudig.
Onze groep werd groter door de komst van deelnemers uit onder meer Italië, Zwitserland, Frankrijk, België en Canada. Overdag ging het over gereedschappen en techniek, ’s avonds was er tijd om samen te eten en te praten. Het was een leuke groep om mee op pad te zijn.

De spanning in de regio was ondertussen ook aanwezig. Onze begeleiders hadden een militaire achtergrond en vertelden onderweg over de situatie. Tijdens hun uitleg vloog er een straaljager laag over. Het waren momenten waarop je besefte dat dit bezoek zich in een andere omgeving afspeelde dan een gewone fabrieksrondleiding thuis.
Na de laatste zakelijke dag reden we van Haifa naar Tel Aviv. Onderweg aten we bij Caesarea, tussen de overblijfselen van een Romeinse haven. Een mooie omgeving en lekker gegeten. Wel een oude zooi, maar dat scheen bij ruïnes wel vaker te zijn. Nu twee dagen ontspanning. Vandaag geen gekke dingen gebeurd. Misschien morgen meer geluk.
Voor Masada ging de wekker om kwart voor zes. Een uur later vertrok de bus, nadat de koppen waren geteld. Onderweg haalden we gids Anabel op. Even later opnieuw tellen. We misten er één. Na wat zoeken belden we hem. Hij zat nog in het hotel! Ondanks het koppen tellen. Goed, het was de enige Belg tussen allemaal Nederlanders, maar toch.
Onderweg passeerden we dadelpalmen en olijfbomen en kwamen we in een steeds droger landschap. Bij Masada was het bijna veertig graden. We gingen dicht op elkaar in de kabelbaan naar boven en liepen daarna tussen de ruïnes. Onze gids Anabel vertelde over de geschiedenis van de vesting. Het landschap en het verhaal maakten indruk.
Daarna gingen we naar de Dode Zee. Je weet vooraf dat je er blijft drijven, maar dat is toch iets anders dan het zelf voelen. Ik liep het water in, zakte door mijn knieën en bleef zomaar boven. Alsof het water me optilde. Een bijzondere ervaring.
Tijdens de rit zagen we ook de afscheidingsmuur en reden we door Palestijns gebied. Naast de bezienswaardigheden waren er telkens zulke momenten waarop het landschap je aan de werkelijkheid van het land herinnerde. De reis riep daardoor meer vragen op dan alleen welke plek we hierna zouden bezoeken.

De laatste dag gingen we naar Jeruzalem. In de oude stad liepen we door sfeervolle straatjes met veel verkopers. We bezochten de plekken die in de christelijke traditie met het leven en sterven van Jezus worden verbonden. Ook als iemand die zichzelf niet gelovig noemt, vond ik het bijzonder om daar te zijn. De geschiedenis, de betekenis voor zoveel mensen en de sfeer kwamen hier samen.
Bij de Klaagmuur was ik opnieuw onder de indruk. Omdat er een paar potentiële klanten mee waren, stopte ik er in plaats van klaagbriefjes overal mijn visitekaartjes tussen. Je wist nooit: als ze gingen klagen over onze concurrenten, hadden ze meteen de oplossing. De sfeervolle straatjes en opdringerige verkopers maakten de indruk van deze oude stad compleet.
Die middag gingen we naar Yad Vashem, het Holocaustmuseum. Daar liep ik met tranen in mijn ogen en rillingen over mijn lijf langs de geschiedenis. De gezelligheid en grappen van onze groep waren ineens ver weg. Wat je daar ziet, laat zich niet wegpraten.
Ik had die week twee manieren ontdekt om tweeënveertig mannen tegelijk stil te krijgen. Zet ze om kwart voor zeven in een bus na een avond vol plezier en twee tot vier uur slaap. Of neem ze mee naar Yad Vashem. Daar werd ik heel klein. Dat bezoek bleef me bij.